على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
135
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
اخفاف ( exf f ) م . ع . اخف اخفافا : سبك حال شد . و اخف القوم : خداوند ستوران سبك شدند آن گروه . و اخف فلانا : دور كرد بردبارى فلان را و باعث سبكى وى گرديد . اخفاف ( exf f ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خوارى و سبكى . و اخفاف كردن ف م . : تحقير كردن و سبك گردانيدن . اخفاق ( exfaq ) م . ع . اخفق فلان اخفاقا : سر جنبانيد فلان از خواب و يا از غنودن . و اخفق الطائر : بال زد آن مرغ در پريدن . و اخفق الرجل : غزا كرد آن مرد و غنيمت نيافت . و اخفقت النجوم : روى آوردند ستارهها بفرو شدن . و اخفق الصائد : بىصيد بازگشت صياد . و اخفق فلانا : بر زمين زد فلان را . و طلب حاجة فاخفق : طلب حاجتى كرد پس بىمراد بازگشت . اخفج ( axfaj ) ص . ع . بعير اخفج : شتر مبتلا به بيمارى خفج . اخفش ( axfac ) ص . ع . رجل اخفش : مرد مبتلا به بيمارى خفش . اخفش ( axfac ) ا خ . ع . نام سه تن از ائمهء صرف و نحو . ج . اخافش . اخفض ( axfaz ) ص . ع . فروتن تر و افتادهتر . و پستتر . و فروتر . اخفى ( axf ) ص . ع . پوشيدهتر و پنهانتر . اخفية ( axfiat ) ج ا . ع . اخفية النور : غلافهاى شكوفه . و اخفية الكرى : چشمها . و ج خفاء . اخقاق ( axq q ) ع . ج خق ( xaqq ) . اخقاق ( exq q ) م . ع . فراخ كرانه شدن نعامة از زرنوق . و اخقت البكرة : فراخ سوراخ گرديد چرخ چاه از محور . و اخق الفرج : آواز داد كس هنگام گائيدن . اخقوق ( oxquq ) و اخقيق ( exqiq ) ا . ع . مغاكى در زمين كه كسى اندر وى پنهان شدن تواند . ج : اخاقيق اخكار ( axk r ) ا . پ . آتشپاره و زغال افروخته . و خاكستر . اخككند ( axkakand ) ا . پ . بازيچهاى مر كودكان را و آخكلند . اخكل ( axkol ) ص . پ . درازسر . وا . كاه و تبن . اخكلند ( axka'land ) و اخكلند و ( axkalandu ) ا . پ . بازيچهاى مر كودكان را مر . آخكلند . اخكلنده ( axkalande ) ا . پ . قشو و ابزارى آهنين كه بدان اسب و اشتر را مىخارانند . اخكم ( axkam ) ا . پ . چنبر طبل و غربال . و بند و رشته . اخكمر ( axkamr ) ا . پ . قوشقون و دنبالهء زين كه زير دمب اسب اندازند . اخكندو ( axkandu ) ا . پ . بازيچهاى مر كودكان را و آخكلند . اخكوبه ( axkube ) ا . پ . مادگى و حلقهاى كه در آن تكمه را بند كنند . اخكوچه ( axkuce ) ا . پ . تكمه و خرماى نارس . اخكور ( axkur ) ا . پ . گلابى جنگلى . و ميوهء نارس . و ميوهء ترش . و مادگى و اخكوبه . اخكوزه ( azkuze ) و اخكوژه ( axkuje ) ا . پ . دكمهء كلاه و جامه . و گوى گريبان . و آلت بافندگى . و خرماى نارس . اخكوژنه ( axkujane ) ا . پ . دكمه . اخكوش ( axkuc ) ا . پ . ميوهء نارس . اخكوك ( axkuk ) ا . پ . زردآلوى نارس . اخكوكش ( axkukac ) ا . پ . ميوهء نارس . اخكون ( axkun ) و اخكونه ( axkune ) ا . پ . اخكوبه و مادگى و دكمه . اخگار ( axg r ) ا . پ . آتشپاره و زغال افروخته . و خاكستر . اخگر ( axgar ) ا . پ . زغال . و زغال افروخته و جمره و پارهء آتش رخشنده . و اخگر تفته : زغالافروخته . و اخگر كشته زغالافروختهء خاموش كرده . اخگرستان ( axgarest n ) ا . پ . آتشدان و جائى كه در آن آتش كنند . اخگل ( axgol ) ا . پ . داسهء غله يعنى خسهاى سر تيز كه بر خوشهء گندم و جو و جز آن مىباشد . و توده و انبار جو . اخل ( axall ) ص . ع . بىنواتر . و تهىدست . و رجل اخل : مرد درويش مفلس . اخل ( axoll ) ع . ج خلّ . اخلاء ( axl ' ) ع . ج خلو ( xelv ) و خلى ( xal ) و خالى . اخلاء ( exl ) م . ع . چون واوى باشد يق اخلى اخلاء : در جاى خالى بىمزاحم افتاد . و اخلى المكان : خالى شد آن جاى . و اخلاه : خالى كرد آن را . و خالى يافت آن را . و اخلاه و به : خلوت كرد با وى . و اخلاه معه : خالى يافت هر دو را . و اخليت من الطعام : خالى شد شكم من از طعام . و چون يائى باشد يق اخلت الارض اخلاء : علف ناك شد آن زمين . و اخلى الله الماشية : رويانيد خدا علف را براى ستور . اخلاء ( axell ' ) ع . ج خليل ( xalil ) . اخلاب ( axl b ) ع . ج خلب ( xelb ) . و هم اخلاب النساء : ايشان زنان را براى سخن و فجور دوست دارانند و زنان ايشان را . مر . خلب ( xelb ) . اخلاب ( exl b ) م . ع . اخلب الكرم اخلابا : برگ آورد آن تاك . و اخلب الماء : تيره گرديد آب . اخلاد ( exl d ) م . ع . اخلد اليه اخلادا : ميل كرد بسوى او . و اخلد بالمكان و اليه : مقيم گرديد در آنجاى . و اخلد بصاحبه :